Dental Hygiene · สาเหตุ

หินปูนเกิดขึ้นได้ยังไง
ทั้งที่แปรงฟันทุกวัน?

ขูดหินปูน หรือ Dental Scaling คือการที่ทันตแพทย์ใช้เครื่องมือเฉพาะทาง ขจัด หินปูน (Tartar/Calculus) ออกจากผิวฟันและร่องเหงือก — สิ่งที่การแปรงฟันเองทำไม่ได้ ไม่ว่าจะแปรงดีแค่ไหนก็ตาม ที่ Mister Dentist อุบลราชธานี และ ศรีสะเกษ เปิดให้บริการขูดหินปูนทุกวัน โดยทันตแพทย์เฉพาะทั่วไป

หลายคนสงสัยว่า “แปรงฟันทุกวันแล้ว ยังต้องขูดหินปูนอีกเหรอ?” — คำตอบคือ ต้องครับ เพราะหินปูนไม่ได้เกิดจากการไม่แปรงฟัน แต่เป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติในทุกคน

คราบพลัค (Plaque)

แบคทีเรียบนผิวฟัน เกิดใหม่ทุกวัน ล้างออกได้ด้วยการแปรงฟัน

แปรงไม่ถึงทุกซอก

ร่องเหงือก ซอกฟัน ด้านใน — คราบสะสมแม้แปรงดีแค่ไหน

แคลเซียมแทรกซึม

คราบพลัคแข็งตัวภายใน 24–72 ชม. เมื่อแคลเซียมในน้ำลายแทรกเข้าไป

กลายเป็นหินปูน

เมื่อแข็งตัวแล้ว แปรงฟันทำลายไม่ได้อีก ต้องให้ทันตแพทย์ขจัดเท่านั้น

พูดง่ายๆ คือ หินปูนเหมือน “คราบตะกรัน” ในกาต้มน้ำ — เช็ดล้างด้วยผ้าธรรมดาไม่ออก ต้องใช้อุปกรณ์เฉพาะทาง
ปล่อยทิ้งไว้ vs ขูดสม่ำเสมอ

หินปูนสะสมนำไปสู่อะไร
และผลดีเมื่อขูดสม่ำเสมอ

หินปูนไม่ใช่แค่เรื่องความสวยงาม — เป็นต้นเหตุของโรคในช่องปากที่สำคัญหลายโรค ปัญหาเหล่านี้ส่วนใหญ่ ไม่เจ็บในระยะแรก จึงถูกมองข้ามจนกว่าจะรุนแรง

✕
ถ้าปล่อยทิ้งไว้

เหงือกอักเสบ → โรคปริทันต์ → ฟันโยก

เหงือกบวมแดง มีเลือดออกขณะแปรงฟัน กลิ่นปากเรื้อรัง ลุกลามไปสู่ Periodontitis ที่ทำลายกระดูกรองรับรากฟัน อาจทำให้ฟันโยกและสูญเสียฟันได้ในที่สุด

✕
ผลกระทบต่อสุขภาพทั่วไป

เชื่อมโยงกับโรคหัวใจ เบาหวาน คลอดก่อนกำหนด

โรคเหงือกรุนแรงมีหลักฐานเชื่อมโยงกับโรคหัวใจและหลอดเลือด เบาหวาน และความเสี่ยงในคุณแม่ตั้งครรภ์ — การขูดหินปูนจึงไม่ใช่แค่เรื่องของฟัน

✓
ขูดหินปูนสม่ำเสมอ

เหงือกชมพูแข็งแรง กลิ่นปากหาย ฟันแข็งแรงนาน

เหงือกกระชับ ไม่มีเลือดออก ลมหายใจสดชื่น กระดูกรองรับฟันได้รับการดูแล ทันตแพทย์ยังอาจตรวจพบฟันผุหรือรอยร้าวได้ตั้งแต่เริ่มต้นก่อนลุกลาม

ขั้นตอน

ขูดหินปูนที่คลินิก
มีขั้นตอนอะไรบ้าง?

เครื่องมืออัลตร้าโซนิคสมัยใหม่ ที่ทันตแพทย์เลือกใช้ ปลอดภัยกับเหงือกและไม่ทำให้ผิวฟันสึก

1
ขั้นตอนที่ 1

ตรวจช่องปากและประเมิน

ทันตแพทย์ประเมินสภาพเหงือก ฟัน ตำแหน่งและปริมาณหินปูน วางแผนการทำความสะอาดให้ทั่วถึง

~5 นาที
2
ขั้นตอนที่ 2 · หลัก

ขูดหินปูนด้วยเครื่องมือเฉพาะทาง

ใช้เครื่องมือ 2 แบบร่วมกันเพื่อประสิทธิภาพสูงสุด ทั่วถึงทุกซอกมุม

Ultrasonic Scaler — สั่นความถี่สูง + น้ำ Hand Scaler — ขูดซอกมุมที่เครื่องเข้าไม่ถึง
15–30 นาที
3
ขั้นตอนที่ 3

ขัดฟัน (Polishing)

ใช้แปรงหมุน + ยาขัดละเอียด ทำให้ผิวฟันเรียบขึ้น คราบสีเหลืองลดลง ยิ้มสว่างขึ้น ลดการเกาะของคราบใหม่

~5 นาที
4
ขั้นตอนที่ 4

แนะนำการดูแลและนัดครั้งถัดไป

ทันตแพทย์แนะนำเทคนิคการดูแลสุขภาพช่องปาก และนัดหมายครั้งถัดไปในอีก 6 เดือน

~5 นาที
หลังขูดหินปูน

ดูแลตัวเองหลังขูดหินปูน
อย่างถูกต้อง

หลังขูดหินปูนอาจมีอาการเสียวฟันบ้าง แต่จะหายได้เองภายใน 2–3 วัน ปฏิบัติตามคำแนะนำนี้เพื่อให้ฟื้นตัวเร็ว

✅ สิ่งที่ควรทำ
  • งดน้ำเย็นจัด 2–3 วันแรก เลือกดื่มน้ำอุณหภูมิห้อง
  • แปรงฟันเบามือ ใช้ขนแปรงนุ่ม
  • ใช้ไหมขัดฟันทุกวัน ป้องกันคราบสะสมใหม่
  • ใช้น้ำยาบ้วนปากฆ่าเชื้อได้ช่วยลดแบคทีเรีย
⚠️ ต้องระวัง
  • มีเลือดออกเล็กน้อย 24 ชม.แรก — ปกติ หายเอง
  • เสียวฟันเมื่อกินร้อน/เย็น — หายใน 2–3 วัน
  • เลือดออกเกิน 24 ชม. → ติดต่อคลินิกทันที
  • เสียวนานกว่า 1 สัปดาห์ → กลับมาตรวจ
“การมีเลือดออกเล็กน้อยขณะขูดหินปูนถือเป็นเรื่องปกติ เพราะเหงือกที่มีหินปูนจะอักเสบอยู่แล้ว เครื่องมือเพียงโดนเล็กน้อยก็ทำให้เลือดออกได้ หลังขูดสม่ำเสมอ เหงือกจะแข็งแรงขึ้นและเลือดออกน้อยลงเรื่อยๆ”
— ทพ.ภาณุวัฒน์ · Mister Dentist
ความถี่

ควรขูดหินปูน
บ่อยแค่ไหน?

6 เดือน

คนทั่วไป

สุขภาพเหงือกดี ไม่มีปัจจัยเสี่ยงพิเศษ

3–4 เดือน

มีปัญหาเหงือก / โรคปริทันต์

ผู้ที่มีประวัติเหงือกอักเสบหรือรักษาโรคปริทันต์อยู่

3–4 เดือน

ผู้สูบบุหรี่

หินปูนสะสมเร็วกว่าคนทั่วไปจากสารในควันบุหรี่

3–4 เดือน

ผู้ป่วยเบาหวาน

ความเสี่ยงโรคเหงือกสูงกว่าคนทั่วไป 2–3 เท่า

FAQ · คำถามที่พบบ่อย

ข้อสงสัยเรื่องขูดหินปูน
ที่คนถามมากที่สุด

ส่วนใหญ่จะรู้สึกเสียวเล็กน้อยเท่านั้น โดยเฉพาะบริเวณใต้แนวเหงือก เครื่องมืออัลตร้าโซนิคสมัยใหม่ทำให้สบายขึ้นมาก ถ้ากังวลบอกทันตแพทย์ได้เลย สามารถให้ยาชาเฉพาะที่ได้
ได้ครับ — Mister Dentist รับสิทธิ์ประกันสังคมและบัตรทอง สำหรับการขูดหินปูนปีละ 1 ครั้ง สามารถสอบถามรายละเอียดได้ที่ LINE @misterdentist
เพราะคราบพลัคจะแข็งตัวเป็นหินปูนภายใน 24–72 ชั่วโมง และสะสมขึ้นเรื่อยๆ การขูดทุก 6 เดือนช่วยให้หินปูนไม่ทันสะสมจนทำลายเหงือกและกระดูกรองรับฟัน — เป็นมาตรฐานที่ทันตแพทย์ทั่วโลกแนะนำ
ไม่จริง — ที่รู้สึกว่าฟันห่างหลังขูดเป็นเพราะหินปูนที่เคยอุดช่องว่างระหว่างฟันถูกขจัดออก กลับสู่สภาพจริงของฟัน การไม่ขูดต่างหากที่ทำให้เหงือกร่นและฟันโยกในระยะยาว
ได้ครับ และแนะนำให้ทำในไตรมาสที่ 2 (เดือนที่ 4–6) หลีกเลี่ยงการเอกซ์เรย์ ทันตแพทย์จะใช้เทคนิคเบามือพิเศษ คุณแม่ตั้งครรภ์ที่มีเหงือกอักเสบควรขูดเพื่อสุขภาพช่องปากและลดความเสี่ยงคลอดก่อนกำหนด
แนะนำให้รอ 1–2 สัปดาห์เพื่อให้เหงือกและผิวฟันคืนสภาพปกติก่อน การฟอกสีฟันหลังขูดจะให้ผลลัพธ์สม่ำเสมอกว่า เพราะน้ำยาเข้าถึงผิวฟันที่สะอาดเท่ากันทุกซี่